Przejdź do treści
Kompendium

Na koniec

Skąd to wiemy i gdzie to sprawdzisz?

Tu znajdziesz źródło każdej liczby z tego kompendium. Tej części nie czytasz ciągiem. Mała cyfra przy liczbie w rozdziale prowadzi do jej wpisu.

Strony w sieci się zmieniają. Z tych, które istniały w 2013 roku, 38% dziesięć lat później nie było już dostępnych (Pew Research Center, 2024). Dlatego przy każdym adresie na tej liście stoi data odczytu. To dzień, w którym ostatnio czytaliśmy tę stronę.

Pytanie dotyczyło faktur, ale pasuje też do tego kompendium. Przy pracy nad nim pomagało nam AI, a AI się myli. Braku zmyśleń nie da się zagwarantować. Dlatego przy każdej liczbie podajemy źródło i datę odczytu. Możesz ją sprawdzić, zanim ją komuś powtórzysz.

Jak sprawdzać odpowiedzi AI, także przy fakturach, pokazujemy w rozdziale 5.

Przypis to zaproszenie do sprawdzenia, nie gwarancja.

Sześć pól wpisu prowadzi do źródła#

Numer „5.13” to rozdział 5, przypis 13. Litery oznaczają części poza rozdziałami: „W4.8” to „Słowo na start”, przypis 8. Gdy źródło się powtarza, wpis odsyła do pierwszego: „Jak W4.8”.

Wpis o badaniu ma zwykle sześć pól:

  • kto: instytucja albo autor
  • co: tytuł
  • kiedy wyszło: data wydania
  • na kim i jak: liczba badanych, termin, kraj
  • gdzie: adres strony
  • kiedy czytaliśmy: data odczytu

„Dane producenta” – liczbę podał twórca narzędzia. „Prognoza” – przewidywanie, nie pomiar. „Materiał wewnętrzny” – nasze nagrania, czaty i zestawienia. Nie mają linku, bo nie są publiczne.

Strony po angielsku przeglądarka zwykle przetłumaczy na polski.

1W4.8 2CBOS, 3„Korzystanie ze sztucznej inteligencji”, Komunikat z badań nr 64/2026, oprac. D. Litwin, Z. Czarnecka, 4VI 2026; 5badanie 7–17.05.2026, N = 1 041 dorosłych w Polsce, próba imienna z rejestru PESEL. 6cbos.pl/SPISKOM.POL/2026/K_064_26.PDF 7(odczyt 05.11.2026)

  1. numer: Słowo na start, przypis 8
  2. kto
  3. co
  4. kiedy wyszło
  5. na kim i jak
  6. gdzie
  7. kiedy czytaliśmy
Rys. ZR.1Numer prowadzi do wpisu, a sześć pól – do źródła.

Tak pracowaliśmy ze źródłami#

Każdą liczbę podajemy ze źródłem i datą odczytu. Liczby o Polsce bierzemy głównie z GUS, CBOS, NBP i Eurostatu. Przy badaniach firm i portali piszemy, kto je zrobił i na kim. Funkcje i ceny narzędzi sprawdzamy zwykle u producentów. Przepis podajemy z numerem artykułu albo motywu.

Uczymy pracy z Claude, więc wiele wpisów prowadzi do Anthropic, firmy, która go tworzy. Liczby Anthropic o własnych modelach czytaj jak każde dane producenta: firma ocenia własny produkt.

Badanie z USA mówi o USA, nie o Polsce. Zanim przeniesiesz liczbę na nasze warunki, sprawdź we wpisie kraj i grupę badanych. Wpisy z Reddita, Facebooka i czatów to głosy ludzi, nie dowody na liczby.

Naszych ofert na tej liście nie ma. Gdzie są, piszemy w części „Jak czytać to kompendium”.

Przy pracy pomagało nam AI (Claude): szukało źródeł, przygotowywało szkice i sprawdzało fakty. Tekst prowadził i zatwierdził Tomek Woliński. Stan faktów: 5 listopada 2026. Ta lista pozwala nas sprawdzić, a nie tylko nam uwierzyć.

Źródła wtórne oznaczamy wprost#

Czasem oryginał jest płatny, niepubliczny albo nieosiągalny. Wtedy piszemy „za:” i nazwę omówienia, z którego mamy liczbę albo fakt. Na przykład:

  • 5.9 – raport „Zdrowie z AI”, za: PAP
  • 7.18 – komunikaty Microsoftu dla administratorów, za: dwa omówienia
  • 9.16 – orzeczenie kanadyjskiego trybunału w sprawie Air Canada, za: McCarthy Tétrault

Pozostałe takie wpisy poznasz po tym samym znaczniku „za:”.

Przekaż tę część komuś, kto sprawdza liczby, zanim pokaże je zarządowi.

W2 · Najważniejsze w 20 minut#

W4 · Słowo na start#

Rozdział 1 · Co AI zmieni w tygodniu#

Rozdział 2 · Czy to dla mnie#

Rozdział 3 · Skąd ono wie#

Rozdział 4 · Co z moimi danymi#

Rozdział 5 · Kiedy mu ufać#

Rozdział 6 · Jak z nim rozmawiać#

Rozdział 7 · Które narzędzie#

Rozdział 8 · Co to jest agent#

Rozdział 9 · AI w moich programach#

Rozdział 10 · Mapa możliwości#

Rozdział 11 · Czego się bać#

Rozdział 12 · Czy zabierze mi pracę#

Rozdział 13 · Pracuję w firmie#

Rozdział 14 · Mam własną firmę#

Rozdział 15 · Gdzie się uczyć#

P1 · 10 pytań#

PD · Przekaż dalej#

S1 · Słowniczek#

KD · Karty do druku#

DZ · Dziennik zmian#

ON · Kto za tym stoi#

Rysunki i zrzuty ekranu#

  • Rozdział 2, historia – rekomendacja Ziemowita Sosińskiego na profilu StormIT w LinkedIn, 30.09.2025, widoczna po zalogowaniu; zrzut z III 2026, obejrzany 05.11.2026.
  • Rozdział 2, przypis 2.2 – publiczny komentarz Zofii Woźniak na Facebooku pod postem StormIT, I 2026 (dokładny dzień nieustalony); zrzut z III 2026, obejrzany 05.11.2026.
  • Rozdział 8, historia – Jarek, elektryk; konsultacje grupowe naszego kursu, 09.07.2026, transkrypcja; karta z cytatem, nazwisko znane redakcji.
  • Rozdział 9, historia – Paweł, przedsiębiorca; zajęcia naszego kursu, 30.04.2026, transkrypcja; karta z cytatem, nazwisko znane redakcji.
  • Rozdział 10, historia – Kamil Polak, post na LinkedIn, 2026: pl.linkedin.com/posts/kamil-polak_osiem-sekund-tyle-dziś-trwa-coś-co-wcześniej-activity-7490659113937391616-90qG (otwiera się w nowej karcie); zrzut z 02.11.2026 (odczyt 05.11.2026).
  • Rozdział 10, wykres branż – praca.pl i Experience Institute, „Powered by AI: nowa era pracy, kompetencji i produktywności”, 2026, s. 17; dane z badania użytkowników praca.pl (zob. 10.1).
  • Rozdział 11, wykres domen – CERT Polska, „Raport roczny 2025”, 2026, tabela 12; domeny wpisane na Listę Ostrzeżeń (zob. 11.1).
  • Rozdziały 13 i 14, historie – Tomasz i Kamil; zajęcia naszego kursu, 03.09.2026 i 30.04.2026, transkrypcje; bez zrzutu, nazwiska znane redakcji.
  • Rozdziały 4, 6 i 9 – schematy ekranów Claude narysowaliśmy sami, stan na XI 2026. To nie są zrzuty.

Na zrzutach z naszych materiałów zakrywamy nazwiska pełnym paskiem w kolorze tła.

Komu ten rozdział się przyda?

Wyślij link osobie, która ma to samo pytanie. Czyta bez zapisu.

Przypisy

  1. 1.
    Pew Research Center, A. Chapekis, S. Bestvater, E. Remy, G. Rivero, „When Online Content Disappears”, 17.05.2024: „38% of webpages that existed in 2013 are no longer accessible a decade later”. https://www.pewresearch.org/data-labs/2024/05/17/when-online-content-disappears/ (otwiera się w nowej karcie) (odczyt 05.11.2026).
  2. 2.
    J. Zittrain, K. Albert, L. Lessig, „Perma: Scoping and Addressing the Problem of Link and Reference Rot in Legal Citations”, 127 Harv. L. Rev. F. 176 (2014); przedruk: Legal Information Management 14, 2014, s. 88–99, DOI 10.1017/S1472669614000255; 49,9% linków w orzeczeniach Sądu Najwyższego USA, w trzech czasopismach prawniczych Harvardu (1996–2012) ponad 70%. https://gwern.net/doc/cs/linkrot/archiving/2014-zittrain.pdf (otwiera się w nowej karcie) (odczyt 05.11.2026).

Następny: Na koniec – Czy to kompendium się zestarzeje?