Przejdź do treści
Kompendium

Rozdział 01 · 6 min czytania

Czym jest AI i co może zmienić w moim zwykłym tygodniu?

  • Pracuję w firmie
  • Mam własną firmę
  • Mam firmę z zespołem

Krótko

AI, czyli sztuczna inteligencja, to cała rodzina programów: od filtra spamu po czat, który pisze. W zwykłym tygodniu AI najczęściej pomaga pisać: trudny mail, notatkę ze spotkania, pierwszą wersję oferty. Zacznij od jednej czynności, która Cię nuży, i na niej sprawdź, co potrafi AI.

Zapamiętaj

Gdy ktoś mówi »AI«, zapytaj: które?

66%

Tyle spośród osób, które nie korzystają z AI tworzącej teksty i obrazy, nie widzi takiej potrzeby. To najczęstszy powód.

Źródło: CBOS, komunikat 64/2026, badanie V 2026; 658 osób, które z niej nie korzystają (cała próba N = 1 041)

Dobre pytanie. Najpierw ustalmy, o czym mówimy. , czyli sztuczna inteligencja, to nie jeden program, tylko cała rodzina. Część tej rodziny pracuje dla Ciebie po cichu. Odsiewa spam, zanim zajrzysz do skrzynki, i liczy, o której dojedziesz. To kompendium jest o tej części, której możesz coś zlecić.

AI pomaga przy mailach, ofertach i fakturach#

W badaniu portalu praca.pl 44% ankietowanych aktywnych zawodowo mówi, że używa AI w pracy. Prawie połowa z nich (46%) pisze i redaguje z nią maile, pisma i dokumenty. Po jednej scenie na każdą z trzech dróg:

Pracuję w firmie. Przychodzi mail od zdenerwowanej klientki. Opisujesz sprawę w czacie, który dała Ci firma, bez nazwiska klientki. Prosisz: „Pomóż odpisać spokojnie, uprzejmie, ale stanowczo”. Poprawiasz dwa zdania i wysyłasz. Firma nie dała Ci narzędzia? Co wtedy wolno – rozdział 13. Scena złożona z kilku rozmów.

Mam własną firmę. Paweł od 18 lat prowadzi własne firmy. Przed rocznym rozliczeniem poprosił Claude’a o pomoc. Claude napisał mu program, który zbiera faktury z poczty. Program sprawdza, które są opłacone, i robi zestawienie w Excelu dla księgowego. Jak Paweł to zrobił – rozdział 9.

Mam firmę z zespołem. Kamil jest współwłaścicielem firmy fotowoltaicznej, w której pracują handlowcy. Handlowiec wpisuje dane klienta do formularza. Oferta w PDF, mail z nią, powiadomienie dla właściciela i wpis do arkusza robią się same.

To akurat , czyli z góry ustalone kroki, zawsze w tej samej kolejności. AI pracuje w kolejnym projekcie Kamila: wstępnie ocenia przetargi w skali od 1 do 5. Cel Kamila: „tylko rozmowa, a reszta dzieje się już w tle sama”.

Żadna z tych scen nie zaczyna się od AI. Każda zaczyna się od zadania.

Cztery kręgi AI: od filtra spamu do agenta#

Najdalej od Ciebie jest AI, której nie widać: filtr spamu, nawigacja, polecane filmy. Sam zbiór reguł spisanych przez człowieka to jeszcze nie AI – tak mówi też unijny AI Act. Programy AI wyciągają wnioski z danych, np. uczą się na przykładach.

Bliżej Twojej codziennej pracy jest AI, która tworzy: tekst, obraz i głos. Najczęściej spotkasz ją jako : piszesz pytanie i dostajesz odpowiedź. Po drugiej stronie pracuje , czyli program, który nauczył się pisać z ogromnej liczby tekstów.

W samym środku jest . To ten sam model, który dostał cel i narzędzia, np. dostęp do Twoich plików albo przeglądarki. Agent sam robi kolejne kroki, aż skończy. Ty stawiasz cel i akceptujesz. Więcej w rozdziale 8.

Rys. 1.1„AI” to cała rodzina – to kompendium jest o dwóch środkowych kręgach.

Kręgi nie są podziałem naukowym. Im bliżej środka, tym więcej kroków AI robi sama. Model ma w tym kompendium twarz zdolnego stażysty.

Rys. 1.2Poznaj stażystę: dużo umie, ale o Tobie wie tylko to, co mu dziś dasz.

Poczta, kalendarz i dysk to Twoje szuflady. Agent to stażysta, który dostał klucze do kilku z nich. Wciąż się myli i czeka na Twoje „tak”. AI szykuje, Ty podpisujesz.

Etykieta „AI” na pudełku niczego nie dowodzi#

W książce „AI Snake Oil” (2024) Arvind Narayanan i Sayash Kapoor proponują ćwiczenie. Wyobraź sobie, że rower, ciężarówkę, autobus i statek kosmiczny nazywamy jednym słowem: „pojazd”. Ludzie kłócą się wtedy, czy pojazdy są przyjazne środowisku. Jedni myślą o rowerach, drudzy o ciężarówkach. Teraz zamień „pojazd” na „sztuczna inteligencja”.

Dlatego gdy ktoś mówi „AI”, zapytaj: które? I co dokładnie robi? Czasem odpowiedź brzmi: żadne. Reguła „gdy przyjdzie mail z fakturą, zapisz załącznik” działa bez AI. To automatyzacja, jak oferty, które u Kamila robią się same.

Automatyzacja to tramwaj: jeździ zawsze tą samą trasą. Agent to taksówka: szuka drogi do celu, który podasz. Więcej w rozdziałach 8 i 9.

„Nie widzę potrzeby” to najczęstsza odpowiedź#

W maju 2026 CBOS zapytał o powody osoby, które nie używają AI tworzącej teksty i obrazy. Dwie trzecie z nich (66%) nie widzi takiej potrzeby. Dalej są: brak wiedzy, jak jej używać (30%), i brak zaufania do odpowiedzi (28%). Można było wskazać kilka powodów.

To uczciwa odpowiedź, nie powód do wstydu. Tylko skąd pewność, że potrzeby nie ma? Nie pytaj więc, czy AI Ci się przyda. Sprawdź na jednym zadaniu – takim, które wraca i którego nie lubisz.

Karta KD-1 „Niech to robi się samo – moja lista” czeka w „Kartach do druku” i na robisiesamo.pl/kompendium: 20 zwykłych czynności z pracy. Zaznacz swoje.

Rys. 1.3Karta KD-1: zaznacz, co wraca w każdym tygodniu, i wybierz jedno.

Komu ten rozdział się przyda?

Przekaż komuś, kto mówi, że AI do niczego się nie przyda.

Pojęcia z tego rozdziału

Przypisy

  1. 1.
    Google, N. Kumaran, „Ridding Gmail of 100 million more spam messages with TensorFlow”, 2019. Według Google filtry Gmaila – uczenie maszynowe razem z regułami – zatrzymują ponad 99,9% spamu, phishingu i złośliwych wiadomości. https://workspace.google.com/blog/product-announcements/ridding-gmail-of-100-million-more-spam-messages-with-tensorflow (otwiera się w nowej karcie) (odczyt 05.11.2026).
  2. 2.
    DeepMind, „Traffic prediction with advanced Graph Neural Networks”, 2020. Google i DeepMind zmniejszyły błędy prognoz czasu dojazdu w Mapach Google w niektórych miastach nawet o połowę. Wcześniej prognozy były trafne dla ponad 97% przejazdów. https://deepmind.google/discover/blog/traffic-prediction-with-advanced-graph-neural-networks/ (otwiera się w nowej karcie) (odczyt 05.11.2026).
  3. 3.
    praca.pl, „Powered by AI: nowa era pracy, kompetencji i produktywności”, lipiec 2026, s. 4–5; N = 1 636 aktywnych zawodowo użytkowników portalu praca.pl, badanie I–II 2026, wyniki ważone według płci i wieku. https://biznes.praca.pl/asset/2c00e539-1f5f-4003-83b4-28cecd147b91 (otwiera się w nowej karcie) (odczyt 05.11.2026).
  4. 4.
    Paweł, uczestnik naszego kursu; nagranie zajęć z 30.04.2026, materiał wewnętrzny, nazwisko znane redakcji. Pełna historia w rozdziale 9.
  5. 5.
    Kamil, współwłaściciel firmy fotowoltaicznej; nagranie konsultacji z 12.03.2026 (cel) i opis jego projektów w naszym cyklu „Projekty kursantów” (kalkulator ofert i ocena przetargów); nazwisko znane redakcji. Pełna historia w rozdziale 14.
  6. 6.
    AI Act, czyli unijne rozporządzenie o sztucznej inteligencji (UE) 2024/1689, motyw 12. Definicja obejmuje też systemy oparte na logice i wiedzy, ale nie systemy działające wyłącznie według reguł spisanych przez ludzi: „nie powinna obejmować systemów opartych na zasadach określonych wyłącznie przez osoby fizyczne w celu automatycznego wykonywania operacji”. https://artificialintelligenceact.eu/pl/recital/12/ (otwiera się w nowej karcie) ; https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32024R1689 (otwiera się w nowej karcie) (odczyt 05.11.2026).
  7. 7.
  8. 8.
    A. Narayanan, S. Kapoor, „AI Snake Oil”, Princeton University Press, 2024, początek rozdziału 1. https://press.princeton.edu/books/hardcover/9780691249131/ai-snake-oil (otwiera się w nowej karcie) (odczyt 05.11.2026).
  9. 9.
    Komentarz pod filmem K. Klawitera „Nie wierzymy, że AI zabierze nam pracę. Oto Dlaczego”, YouTube, 20.07.2025, komentarz z 05.11.2025; autora nie podajemy. https://www.youtube.com/watch?v=ButXa8oZx-8 (otwiera się w nowej karcie) (odczyt 05.11.2026).
  10. 10.
    Bank of England, Financial Policy Committee Record, posiedzenie 25.09.2026, publikacja 30.09.2026. https://www.bankofengland.co.uk/financial-policy-committee-record/2026/september-2026 (otwiera się w nowej karcie) (odczyt 05.11.2026).
  11. 11.
  12. 12.
    CBOS, „Korzystanie ze sztucznej inteligencji”, Komunikat z badań nr 64/2026, czerwiec 2026; badanie 7–17.05.2026, N = 1 041, próba imienna z PESEL. Powody niekorzystania: n = 658 osób, które nie używają generatywnej AI, kilka odpowiedzi. https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2026/K_064_26.PDF (otwiera się w nowej karcie) (odczyt 05.11.2026).

Następny: Rozdział 02 – Czy to w ogóle dla mnie? Nie jestem techniczny ani techniczna